Handgels


Handgels

Nu we ter voorkoming van verdere verspreiding van het coronavirus onze handen veelvuldig moeten wassen, hebben we de keuze uit gewoon water en zeep en de zogenaamde alcoholische handgels.

Het motto van het RIVM is: handen wassen, handen wassen, handen wassen.

Waarom is dat zo belangrijk?

Alcoholgels

Een handgel op alcoholbasis bestaat behalve uit alcohol uit water, soms verdikkingsmiddel, vaak glycerine en soms parfumparfum en afhankelijk van het beoogd gebruik meer of minder ‘zeep’. De alcohol droogt je huid uit, de glycerine kan voor een beetje verzachting zorgen. Er zijn verschillende formules van alcoholhandgel in omloop, waarbij het percentage alcohol verschilt.

Hoeveel procent alcohol moet er in een handgel zitten om effectief te zijn? Er is nog relatief weinig bekend over het virus dat de ziekte covid-19 veroorzaakt, maar het RIVM neemt op dit moment aan dat 30% alcohol voldoende is om virussen te inactiveren.

Om het virus onschadelijk te maken. Het coronavirus bestaat - net als andere virussen - uit een stukje erfelijk materiaal (RNA) omgeven door eiwitten en vetachtige stoffen. Zodra de buitenmantel wordt verstoord kan het virus niet meer in onze cellen binnendringen en is het feitelijk onschadelijk. Door wassen met water en zeep of met alcohol wordt de eitwitmantel net als vet in een juspan opgelost, waarna het virus zich niet meer verder kan verspreiden.

Als water en zeep niet voorhanden zijn, is handreinigingsgel op alcoholbasis een goed alternatief.

30% alcohol is zeker niet genoeg om echt te desinfecteren.

Vanaf ongeveer 50% alcohol kan een product antibacterieel worden genoemd. Bacterie dodend.

Vanaf ongeveer 60% alcohol wordt een product desinfecterend. Dat betekent dat ook de sterkere bacteriën en gisten en schimmels worden gedood.

In de handel worden veel producten met minstens 70% alcohol aangeboden.

Dat is gebaseerd op een zgn. WHO (Wereld Gezondheidsorganisatie)-formule waarvan bewezen is dat deze algemeen desinfecterend is en ook effectief tegen virussen.

Bij een percentage van 90% of meer alcohol kan er te weinig van de andere, noodzakelijke stoffen toegevoegd worden om een goede werkzame gel te maken.

Cosmetica of biocide? Hoe zit dat?

Je zou misschien verwachten dat alle alcoholhandgels onder cosmetica vallen, omdat ze de huid reinigen. Dat is niet zo. Cosmetica verzorgen en reinigen de huid. Producten met een dodende werking op organismen en ook anti-virale producten zijn ‘biociden’. Maar wat is dan een alcoholhandgel, want die is zowel reinigend als antibacterieel of desinfecterend?

In het vakjargon heten dit soort producten borderline producten. Producten op de grens van cosmetica en biocide. In Europa kan een product niet beide tegelijk zijn. Een product valt óf onder cosmetica met alle bijbehorende regels, óf het is een biocide met alle daarbij horende registratieverplichtingen.

Waar ligt de scheiding?

Die wordt bepaald door de samenstelling van het product en door de claims op het etiket.

Maakt het onderscheid cosmetica of biocide voor de gebruiker veel uit? Het coronavirus lijkt gevoelig voor alle soorten handgels met minimaal 30% alcohol. Alleen producten op basis van de WHO-formulering (d.w.z. met minimaal 70% alcohol) bieden momenteel een soort gegarandeerde werking.

John van Wegen en Hedwig van der Laan